روستای سورکوه

ای سورکوهئن؛ سلام!اگه قله قاف هم بشیم،بازم سورکوهی هیسیم.

پلاستیک زنی (آپچین زنی)

پلاستیک (آپچین) زنی

مرحله آخر کار خزانه گیری برای شالیکاری مرحله پوشش و پوشاندن سقف و اطراف خزانه می باشد.یعنی بعد از پاشیدن شلتوکهای جوانه زده در خزانه و پاشیدن خاکستر کاه و کلش (سوته زنی) روی جوانه های شتوک،نایلون کشی روی خزانه یا توم خال می باشد. کشاورزان شالیکار به نسبت مساحت خزانه یا توم خال از قبل نایلونهایی(آپچین) را آماده کرده و در آخر کار خزانه گیری، این نایلونها را روی خزانه می گذارند و لبه های اطراف نایلون را در زمین فرو کرده و روی آن گل می گذارند و برای محکم کاری با  طنابهای نازک (لافند) روی خزانه ریسمان کشی می کنند تا باد نایلونها را از روی خزانه به هوا بلند نکند.

این نایلونها بایستی سالم بوده و پاره و یا سوراخ نباشد وکشیدن نایلون روی خزانه، عمل گلخانه را برای شلتوکها بازی می کند و باعث رشد جوانه های شلتوک می شود و به مرور و طی روزهای آینده، جوانه های شلتوک رشد کرده و تبدیل به نشاء  یا (توم) برنج می شوند واین نشاءها در زمین های باتلاقی شالیزار نشاءکاری شده و با زحمت و رنج مردان و زنان زحمت کش تبدیل به خوشه های برنج می شوند.

آپ چین = نایلون ، پلاستیک

لافن ، لافند = طناب ، ریسمان

توم خال = خزانه برنج

توم = نشاء برنج

  
نویسنده : سیروس کریمی پور سورکوهی ; ساعت ۳:٠٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳٩۳

سوته زنی

سوته زنی (sooteh zany)

کشاورزان زحمت کش و پرتلاش شالیکار،هر ساله در موقع خرمنکوبی شالیها،مقداری از کاه و کلش شالیهای خرمن شده را آتش می زنند و خاکستر بر جای مانده از اتش سوزی کاه وکلش را جمع آوری می کنند تا در موقع خزانه گیری روی شلتوکهای جوانه زده که به خزانه منتقل شده، بپاشند و این کار به این جهت است که بعد از پاشیدن شلتوکهای جوانه زده در خزانه، جوانه های شلتوک گرم بمانند و از خراب شدن محفوظ شوند. به این کار سوته زنی می گویند و منظور از سوته همان خاکستر آتش زده کاه و کلش می باشد.

سوته = سیاه

بسوته = سوخته شده، سیاه شده

سوته زنی = خاکستر سوخته شده که به رنگ سیاه می باشد را بر روی شلتوکهای جوانه زده که به خزانه منتقل شده،پاشیدن

  
نویسنده : سیروس کریمی پور سورکوهی ; ساعت ٢:۳٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳٩۳

جو شونی

جو شونی (jo shony)

جو بر وزن دو

جو شونی:کار پاشیدن شلتوک های جوانه زده بر روی سطح خزانه ایی که برای خزانه گیری آماده شده.

برای جوانه زنی شلتوکها که به زبان محلی به آن جو کلدرون هردن می گویند، هر کشاورز به نسبت زمینی که دارد، مقداری از شلتوکهای شالی سال قبل را برای خزانه سال بعد نگه میدارد. در روزهای پایانی اسفند و یا روزهای ابتدایی فروردین ابتدا شلتوکهای ذخیره شده را از خار و خاشاک و دانه های علفهای هرز- که به این دانه های علفهای هرز که همراه شلتوک هست سوروف می گویند- تمیز کرده و یکی یا دو روز در آب نگه می دارند و بعد جایی را برای جوانه زنی شلتوکها اماده می کنند که در این مرحله شلتوکهای آب خورده را در جایی گرم و مرطوب نگه داری می کنند و روزانه یک بار با آب ولرم که به شتوکها می زنند، شلتوکها در سه یا چهار روز شروع به جوانه زنی می کنند.در طی این سه یا چهار روز کشاورزان شالیکار خزانه را آماده و وقتی جوانه شلتوک به حد کافی رشد کرد، آنرا به خزانه منتقل می کنند.

جو جوانه زده یا به زبان محلی جویی که کلدرون بومه:

کار پاشیدن شلتوکهای جوانه زده در خزانه های از قبل آماده شده را جو شونی می گویند.

 

اوس عباس در حال جو شونی

  
نویسنده : سیروس کریمی پور سورکوهی ; ساعت ۱۱:٢٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳٩۳

توم خال گیری

توم خال چاودون(teom khal chaodon)

توم با کسره ت و ضمه واو مانند تلفظ« تیــوم »ولی با شدت تلفظ یاء کمتر

شالیکاران منطقه شرق رودسر در روزهای پایانی اسفند و روزهای آغازین فروردین جهت آماده کردن خزانه و جائیکه بایستی نهالهای برنج را برای نشاء آماده کنند، قسمتی از زمین کشاورزی خود را برای پاشیدن شلتوکی که قبلا" جوانه زده را آماده و برای خزانه گیری مهیا می کنند که به این کار توم خال چاودون و یا توم خال گیری می گویند.برای این کار ابتدا زمین مورد نظر را خوب شخم زده و به صورت باتلاق در آورده و بعد از یک دست کردن سطح خزانه، احیانا" برای رشد نکردن علفهای هرز سم پاشی و برای تقویت زمین مقداری کود می دهند و بعد با وچوب و نی و یا میلگرد محل پوشش خزانه را آماده می کنند.

پسر عموی عزی ما جناب آقای قاسم کریمی پور سورکوهی در حال توم خال گیری (آماده کردن خزانه )

این هم نمونه توم خال آماده شده

  
نویسنده : سیروس کریمی پور سورکوهی ; ساعت ٩:٢٠ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳٩۳

لت زنی

لت زنی

یکی از کارهای آماده سازی زمین شالیکاری برای نشاءکاری،هموار کردن زمین با موتورهای کشاورزی (تیلر) می باشد.در این مرحله بعد از دو مرتبه شخم زدن زمین و باتلاقی کردن آن، برای اینکه سطح زمین شالیکاری یکدست و مسطح باشد، با یکی از ابزارهای کشاورزی که به زبان مردم شرق گیلان به آن لت (Lat) می گویند،سطح زمین شالیکاری را هموار ویکدست می کنند و زمین شالیکاری را برای مرحله بعد که به آن دهمرده زنی (Damardehzany) می گویند، آماده می کنند.

 

دهمرده زنی(Damaedeh zani)

بعد از کار لت زدن زمینهای شالیکاری وچند روز قبل از نشاءکاری،کشاورزهای برنجکار، زمینهای خود را جهت بهتر مسطح کردن و برای آبگیری یکدست در سطح تمام زمین، با یک ابزار دیگر که به آن دهمرده می گویند، سطح زمینهای شالیکاری را دهمرده می زنند.

دهمرده (Damarneh) وسیله ایی است چوبی که از دو قسمت تشکیل شده که شامل یک دسته چوبی به اندازه یک متر و نیم تا دومتر و قسمت دوم یک سطح چوبی قوس دار به عرض بیست سانتیمتر و یا کمتر وبه طول کمتر از یک متر که این سطح چوبی به یک سر دسته چوبی وصل و با این وسیله گل های داخل زمین شالیکاری را که به صورت باتلاقی در آمده، صاف ومسطح می کنند و دهمرده زنی کاریست به مانند دیگر کارهای برنجکاری ، سخت و طاقت فرسا و حتما" کسی که اینکار را انجام میدهد بایستی از مهارت برخوردار باشد وگرنه ممکن است سطح شالیزار بعلت ناهمواری ومسطح نبودن باعث مشکلات عدیده در آبیاری نشاء و ساقه های برنج گردد.

کود زنی

آخرین کار قبل نشاءکاری (که این نشاءکاری در شرق گیلان بیشتر توسط خانمهای زحمتکش انجام میگیرد)، پاشیدن کود در سطح شالیکاری است و مقدار این کود دهی به زمین بیشتر براساس تجربه هر کشاورز و نوع زمینی که دارد، انجام می گیرد. کود های ازت دار و فسفری بر اساس تجارب هر کشاورز شالیکار، به نسبتهای خاص با هم مخلوط و در سطح مزارع پاشیده می شود و این کود دهی هم نبایستی به نوعی باشد که بعضی جاهای زمین بیشتر و بعضی جاها کمتر کود داشته باشند. چرا که ممکن است جاهایی از زمین که کود بیشتر ویا کمتر دریافت کرده باشند، محصول (برنج) کمتری بعمل بیاید.

  
نویسنده : سیروس کریمی پور سورکوهی ; ساعت ۱:٠٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳٩۳